Afscheid nemen is herinneren

Over het verlies van mijn dochter Anouk en hoe liefde blijft voortleven

” Hoe neem je afscheid van je kind als de liefde blijft? In deze persoonlijke blog schrijft Agnes over haar dochter Anouk, verlies en blijvende verbondenheid.”

Anouk

Dit is de urn van Anouk, mijn dochter. Na een voldragen zwangerschap overleed zij drie dagen na haar geboorte. In plaats van een kraamweek beleefde ik een week van tranen, stilte en afscheid. Maar nu, zoveel jaar later, vraag ik me af: waarvan – of wie – heb ik eigenlijk afscheid genomen?

Wat is afscheid nemen, als iemand zo diep in je hart blijft bestaan?
Elke dag leeft zij door in mij. In mijn herinnering, in mijn liefde. Ik blijf voor altijd de mama van Anouk. En zij blijft voor altijd mijn kind.

Afscheid nemen is herinneren

Als iemand overlijdt, volgen we vaak een bekend ritueel. In de week van de uitvaart maken we keuzes: wordt het een begrafenis of crematie? Welke bloemen passen bij haar? Welke muziekstijl bij hem? Je zoekt naar herkenning. Naar verbondenheid.

Maar als ik terugkijk op uitvaarten die ik heb begeleid – of heb meegemaakt als moeder, vriendin of dochter – dan zie ik dat het echte afscheid vaak klein is. Het herinneren is groot. Een uitvaart is misschien wel meer een moment van vasthouden dan loslaten.

Als iemand er niet meer is

Na de uitvaart komt de stilte. Het moment dat je voelt: ze is er echt niet meer. Geen koffie meer in de ochtend samen. Geen wandelingetje. Nooit meer zijn grapjes of de warmte van haar hand.

Het gemis is rauw en eenzaam. Maar dan ineens is daar een geur die je kent. Een liedje op de radio. Een kleur die haar lievelingsjurk had. Herinneringen glippen onverwachts naar binnen – en brengen troost.

Je kunt je eigen ritueel maken. Schilder een herinnering. Schrijf haar naam op een kaartje. Draag zijn ring aan een kettinkje. Wil je echt afscheid nemen… dat hoeft misschien niet.

Afscheid nemen tussen de regels door

Soms wordt afscheid nemen begrensd door omstandigheden. Tijdens de pandemie – toen regels en beperkingen ons leven bepaald – was het niet vanzelfsprekend om met velen samen te komen. We konden geen arm om iemand heen slaan. Geen hand vasthouden. Geen volle kerk of aula.

Maar afscheid nemen is herinneren. Dat kan ook in stilte zijn. In kleine kring. Met beelden en woorden. Van oplossing in gedachten. De liefde blijft, ook zonder ritueel.

Liefde kent geen einde

Wat ik van Anouk veroorzaakte, is dat liefde niet stopt bij de dood. Ze blijft bij mij, als zachte kracht. In elke bloem, elk liedje, elke dag die ik bewust leef.

Misschien nemen we nooit echt afscheid. Misschien herinneren we alleen maar keer op keer, met alles wat we hebben.

Agnes Boer Uitvaartondernemer
🌐 www.agnesboer.nl
📱 Volg mij op Facebook & Instagram